Archief Neo-Sannyas Beweging Nederland

INLEIDING

1. Algemeen
De Neo-Sannyas Beweging is ontstaan rond Bhagwan Shree Rajneesh, later Osho genaamd (1931-1990). Als spiritueel leraar kreeg hij talloze discipelen (sannyasins) in vele landen ter wereld. Ook in Nederland zette hij velen 'in beweging'. Ook na de dood van Osho, die - met een onderbreking van 1981-1985 in de Verenigde Staten - steeds in zijn commune in Poona, India, verblijf hield, is de commune in Poona het middelpunt gebleven voor velen die zich door zijn leven en werk geïnspireerd voelen. De Stad Rajneesh Neo-Sannyas Commune in Amsterdam (later: Osho Stad Amsterdam) kwam eind 1990 door faillissement aan haar einde. Osho’s toespraken zijn neergelegd in ca 600 boeken. In Nederland is een vrijwel complete collectie van deze boeken te vinden in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.

De tijd in Nederland dat er heel veel aktiviteit ontplooid werd (met name commune-leven) lijkt echter na de dood van Osho voorbij. Dit is de reden dat een aantal sannyasins die in de jaren 1980 tot 1990 organisatorisch aktief waren, besloten te verzamelen wat in Nederland her en der bewaard bleef van de geschiedenis van de Neo-Sannyas Beweging (nationaal en internationaal) uit die tijd. Dit project resulteerde in het Archief van de Neo-Sannyas Beweging Nederland.

Vele stukken van de Amsterdamse commune (De Stad Rajneesh, later Osho Stad Amsterdam) en de aan deze commune geliëerde stichtingen zijn verzameld door Swami Anand Virendra, hoofd boekhouding en administratie. Divers materiaal is afkomstig van Swami Deva Ojas, die sterk betrokken was het communeleven van Osho Stad Amsterdam. Hij vervulde een centrale rol in de pers en Publiciteit-aktiviteiten. Swami Anand Nandan was betrokken bij verschillende aktiviteiten op sannyasgebied en documenteerde die. Daarnaast verzamelde hij veel kranten en tijdschriftenmateriaal.

2. Belang van het archief
Het archief kan een grote bijdrage leveren tot een beter inzicht in de manier waarop het 'Boeddhaveld' van een belangrijk Spiritueel Meester uit de 20e eeuw vorm kreeg. Het kan dienen om een samenhangende geschiedenis te schrijven over de Neo-Sannyas Beweging in Nederland, en haar contacten met Poona. Speciaal blijkt eruit hoe men vorm probeerde te geven aan de opbouw van een commune-leven op spirituele basis, een uniek experiment: 'My commune', zo luidde een uitspraak van Bhagwan, 'is no ordinary commune, but a community to provoke God'. Belangrijke bestanddelen hiervoor worden in de navolgende paragrafen genoemd, aan de hand van een zeer globaal overzicht van de inhoud van het beschikbare materiaal. Voor een beter begrip van de organisisatie van De Stad Rajneesh (Pijnackerstraat 7 in Amsterdam) geldt dat de commune, begonnen in 1981 in de Havenstraat in Amsterdam, oorspronkelijk viel onder de reeds langer bestaande Stichting Amitabh RMC. Pas in 1984 werd er een aparte stichting voor opgericht. Sedert 1984 bestond echter ook de Stichting Rajneesh Leefgemeenschap te Heerde, die fuseerde met de in 1983 opgerichte Stichting Sadhana Rajneesh Sannyas Ashram te Amsterdam. De Stichting Huisvesting (van De Stad Rajneesh) werd opgericht in verband met het bezit aan onroerend goed in Heerde en Groningen (1982-1987). Stara Holding BV werd opgericht voor de administratie van enige zakelijke aktiviteiten van de communes in Groningen, Heerde en Amsterdam.

2. Technische omschrijving.
Het archief bestaat uit 146 zgn. gemeente-archiefdozen, die gezamenlijk een lengte van bijna 18 meter beslaan. Na verwijdering van sommige financiële stukken is c. 16 meter overgebleven.

3. Korte inhoudelijke omschrijving.
a. De dozen 1 t/m 7 bevatten kranten en tijdschriften van de beweging uit de periode 1973-1985. Vooral Sannyas Magazine ('oude' Poona periode) en de Rajneesh Times International (periode commune Amerika) vormen een unieke verzameling.
b. In de dozen 8-10 is de nieuwe Rajneesh Times International te vinden (opnieuw verschenen in 1987, periode 1988-1993).
c. De dozen 11-13 bevatten de Nederlandstalige Rajneesh Times, die van 1983-1987 verscheen.
d. Een grote verzameling (meest Nederlandstalige) knipsels uit kranten en tijdschriften is opgenomen in de dozen 14-27. Ze beslaan de periode 1977-1994, en geven feiten en achtergronden over de ontwikkelingen binnen het 'Boeddhaveld'.
Naast de grote algemene commune in Amsterdam (De Stad Rajneesh, later Osho Stad Amsterdam) en de therapeutische commune Grada Rajneesh, later The Humaniversity) in Egmond aan Zee waren er zo'n 20 kleinere Rajneesh Meditatie Centra (RMC's) in Nederland. Slechts van enkele van die kleinere centra is wat archiefmateriaal bewaard gebleven.
e. Archiefstukken van Sharan RMC te Haarlem (1981-1983), doos 28.
f. Doos 29 en 30 (gedeeltelijk) bevat archiefstukken uit de beginperiode van Grada Rajneesh. In doos 30 zijn ook stukken te vinden over de contacten tussen de RMC's onderling en belastingkwesties.
g. In doos 31 zitten diverse stukken, o.m. over de aanmelding van de beweging als kerkgenootschap in de zin van de Wet op de Kerkgenootschappen en over de oprichting van een genezerscollectief.
h. In doos 32 is materiaal te vinden over allerlei (gerechtelijke) procedures die zijn gevoerd m.b.t. de berichtgeving in de pers rond Bhagwan (1984-1990). In deze doos bevinden zich ook de stukken over de aanvraag van een visum voor Bhagwan voor Nederland (1986, na zijn vertrek uit Amerika).
i. Doos 33 bevat stukken over de contacten vanuit Nederland met sannyasins in Polen en de Sovjet-Unie.
j. In de dozen 34-36 zijn vergaderstukken opgenomen van Osho Stad Amsterdam (1988-1991). Uit dit materiaal komt naar voren hoe tot de opheffing (faillissement) eind 1990 de commune organisatorisch vorm kreeg.
k. De dozen 37-41 bevatten Pers- en Publiciteitszaken (Amsterdam) en de contacten met de ashram in Poona hierover (1987-1991).
l. In doos 42 zijn diverse stukken te vinden, o.a. over de heruitgave van een Nederlandstalige Rajneesh Times, over de Ambassadeur van Bhagwan in Nederland (Swami Deva Amrito, J. Foudraine) en een ongepubliceerd manuscript over ervaringen als sannyasin in Poona en Rajneeshpuram.
m. De dozen 43 en 44 bevatten stukken over de kortstondige uitgave van OSHO MAGAZINE (Nederlandstalig, 1989/1990).
n. In de dozen 45-48 bevindt zich het archiefmateriaal van de World Academy (voluit: World Academy for Creative Science, Art and Consciousness). Deze Stichting (1988-1989) ondernam o.a. aktiviteiten op het gebied van publiciteit (Mensenrechten en de vele visumweigeringen voor Bhagwan). Tevens werd een bibliotheek aangelegd van Bhagwan's boeken (meer dan 300) die toegankelijk gemaakt werd via een computerzoekprogramma (The Quest).
o. In de dozen 49-51 bevindt zich het archief van de Stichting ROS (Rajneesh Omroep Stichting), later Stichting ZON (Zender Osho Nederland, 1988-1998). Deze Stichting beijverde zich om zendtijd op radio en TV te krijgen.
p. In doos 52 zijn de stukken ondergebracht van de Stichting VVO (Vrienden van Osho, sinds 1989). Deze stichting is nog steeds aktief als aanspreekpunt in Nederland voor zaken die Osho's boodschap betreffen.
q. De dozen 53 t/m 60 bevatten meest aanvullingen op diverse bovengenoemde dozen.
r. Doos 61 t/m 63 bevat materiaal over Sukhama OMC te Rotterdam, doos 64 privé-materiaal, doos 65 gegevens over Centrum Body & Soul’ te Venwoude, doos 66 t/m 69 aanvullingen op de reeds bestaande knipselverzamelingen.
s. De dozen 70 t/m 72 bevatten naast gegevens over diverse centra en (privé-) docu-mentatie ook aanvullingen op de collectie knipsels en Nieuwsbrieven.
t. De dozen 73 t/m 75 bevatten materiaal over het in 2003 gehouden Osho Symposium ‘De Wetenschap van het Hart’.
u. Dan volgt een serie dozen (76 t/m 87) met divers materiaal (o.a. betreffende vergaderingen van het bestuur van de Stichting Vrienden van Osho). De dozen 83 en 86 bevatten gegevens over de organisatie van het in 2006 gehouden Osho Film Festival in Rotterdam.
v. In de dozen 88 t/m 90 zijn aanvullingen opgenomen op de collectie Osho Times International. In de dozen 91 t/m 93 zijn de jaargangen 1996 t/m 2008 van het tijdschrift ‘Viha Connection’ opgenomen.
w. In de dozen 94 t/m 113 is de grote basisverzameling archiefmateriaal van De Stad Rajneesh te vinden.
x. De dozen 114 t/m 125 bevatten het archiefmateriaal van de Rajneesh Times Nederland.
y. In de dozen 126 t/m 129 zijn gegevens te vinden over de Stichtingen Sadhana en Amitabh, terwijl de dozen 130 t/m 139 de gegevens bevat over Stara Holding BV.
z. De dozen 140 t/m 146 bevatten materiaal over de Stichtingen Satnam, Satnam Travel en Huisvesting.

BIJLAGE

a. Nog bestaande archieven

Het is wellicht mogelijk mogelijk het archief van de Neo-Sannyas Beweging Nederland te complementeren door navraag naar archiefmateriaal te doen bij:

1. Swami Deva Amrito (J. Foudraine).
Hij is auteur van diverse boeken over Osho en was Osho's Ambassadeur in Nederland.

2. Swami Dhyan Saddhen: Archief STARA HORECA BV.
Dit betreft de aktiviteiten van de Zorba the Buddha Discotheek, Oudezijdsvoorburgwal in Amsterdam.

3. Swami Punja: Archief Osho's Supernova, Cultureel Centrum in Amsterdam (1992-1997, adres: Looiersgracht 43). De stukken van het bij dit centrum inwonende Osho Meditatie Centrum (vanaf mei 1990 gevestigd aan het Cornelis Troostplein 23 te Amsterdam, later op het adres Looiersgracht 43) berusten bij Swami Adhar, Amstelveen.

4. The Humaniversity, Egmond aan Zee.

5. De Stichting Vrienden van Osho in Amsterdam, Osho Publicaties in Amsterdam, Osho Multiversity in Amsterdam, Stichting Osho Amla Meditatie Centrum in Amsterdam, Osho Wajid Meditatie Centrum in Den Haag, Osho Leela Meditatie Centrum in Hengelo, Osho Kirtan Meditatie Centrum in Wijnjewoude (v/h in Utrecht), Osho Deepam Meditatie Centrum en Commune in Beuningen, Osho Santosh Meditatie Centrum in Uffelte.

5. Verschillende individuele sannyasins. Het is mogelijk dat er sannyasins zijn (zoals Swami Satyamo te Amsterdam), die over zgn. ego-documenten beschikken, waarin hun ervaringen als sannyasin zijn vastgelegd.

b. Verloren gegane archieven

Volgens opgaaf Swami Anand Virendra gingen de volgende archieven verloren:
1. Archief Stichting Purnima.
Opgericht in 1981 ivm de Orange Full Moon Affair. Uitloop t/m 1986, administratie door Swami Sat Arhato destijds overgebracht naar Siddré (accountant/administratieconsulent) in Groningen.
2. Stichting Pelgrimsreizen.
Opgericht ivm reizen vanuit de Amsterdamse Commune naar Rajneeshpuram, Oregon, USA. Dit archief is vernietigd.
3. Van de rechtspersonen die boven onder a. genoemd zijn en waarvan Virendra het archiefmateriaal beheert is van de financiële administratie na verloop van de wettelijke bewaartermijn bijna alles vernietigd - niet de jaaroverzichten - wegens de ruimteproblemen veroorzaakt door de grote omvang. Hetzelfde geldt voor de administratie van Rajneesh Bouw (1983-1985), onder Stara Holding BV).