Archief J. van Rees

Biographical / Historical Note

Rees, Jacob van (1854-1928); buitengewoon hoogleraar in de histologie te Amsterdam; geheelonthouder, oprichter van de ANGOB 1897, stichter van de eerste loge van de IOGTN, Humanitas, in Hilversum 1908; Groot Tempelier van de Nederlandse loge; mede-oprichter van de Internationale Broederschap met het blad Vrede, de kolonie in Blaricum 1899, de Humanitaire School in Laren, de Rein Leven Beweging; lid van het Religieus-Socialistisch Verbond, PIA, etc. Zie biografische schets in het BWSA.

Acquisition

Over de ontvangst van het eerste deel van archief op het IISG zijn geen gegevens bekend. In 2001 werd een aanvulling ontvangen van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) in Den Haag.

Arrangement

Uitgangspunt in de ordening zijn de onderwerpen waarmee Van Rees zich bezig hield. Op deze manier is een indeling ontstaan in persoonlijke documenten, wetenschappelijk werk, activiteiten als drankbestrijder, antimilitarisme en steun aan dienstweigering, Tolstojanisme en overige onderwerpen. Het archief wordt afgesloten met een afdeling documentatie. Uit het archief zijn de dubbelen verwijderd. Een groot aantal afbeeldingen is overgebracht naar de afdeling Beeld en Geluid van het IISG en de aanwezige nummers van De Geheelonthouder en De Neutrale Goede Tempelier en een aantal brochures zijn overgebracht naar de bibliotheek van het IISG. Twee elementen die in het leven van Van Rees een grote rol hebben gespeeld en die in dit archief het beste zijn vertegenwoordigd zijn het wetenschappelijk werk als buitengewoon hoogleraar histologie aan de Universiteit van Amsterdam en zijn werk als actief alcoholbestrijder. In het archief bevinden zich manuscripten van wetenschappelijke publicaties en van colleges of (populair-)wetenschappelijke voordrachten. Tevens bevinden zich in het archief manuscripten van artikelen en voordrachten over drankbestrijding. Waar mogelijk zijn de gedrukte publicaties, vaak brochures, bij de manuscripten gevoegd. Naast de min of meer afgeronde manuscripten is er een grote hoeveelheid aantekeningen van wetenschappelijke of activistische aard. Een ander onderwerp waar veel stukken van bewaard zijn gebleven is de ondersteuning van dienstweigeraars. In het bijzonder is er veel correspondentie aan Van Rees, geschreven in de periode dat hij als ondertekenaar van het dienstweigermanifest van september 1915 in juli 1916 tien dagen in het huis van bewaring te Amsterdam verbleef. Relatief weinig stukken zijn bewaard gebleven over de activiteiten van Van Rees als christen- anarchist. Een deel van het archief van Jacob van Rees werd bewaard bij het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie ( RKD ) in Den Haag. Dit deel is in 2001 met toestemming van de nabestaanden aan het IISG overgedragen. De toevoeging bevat vooral foto's en tekeningen van Jacob van Rees en persoonlijke correspondentie. Ook de stukken betreffende de familie van Van Rees en de familie van zijn vrouw Adriënne Vatiché is uit deze aanvulling afkomstig.

Content

Correspondentie 1881-1928; manuscripten en brochures over histologie 1878-1891; manuscripten van openbare colleges en voordrachten 1909-1923; wetenschappelijke aantekeningen 1873-1924; manuscripten van artikelen over drankbestrijding 1896-1925; stukken betreffende internationale congressen tegen drankmisbruik 1911-1913, de Rein Leven Beweging, ondersteuning van dienstweigeraars, de gevangenschap van Van Rees juli 1916 naar aanleiding van het ondertekenen van het dienstweigeringsmanifest (voornamelijk brieven aan Van Rees en aantekeningen); documentatie.

Archivalia van familieleden: stukken van Otto van Rees en Jeanette van Rees-Vreede 1833-1893; stukken van de families Vatiché en Slengarde met aktes, kwitanties en huishoudboekjes 1868-1890.

Processing Information

Inventaris gemaakt door Bernard Mantel in 2001

Related Material

Bij de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam is een deel van het archief van Jacob van Rees aanwezig dat vooral stukken op het gebied van de histologie bevat.