Archief Henk Sneevliet

Biographical / Historical Note

Sneevliet, Hendricus J.F.M. (Henk) (1883-1942). Beambte bij Staatspoor; gemeenteraadslid voor de SDAP te Zwolle 1907-1910; voorzitter van de Nederlandsche Vereeniging van Spoor- en Tramwegpersoneel 1910, trad in 1912 af na conflict met het NVV over de zeeliedenstaking; korte tijd werkzaam bij het Soerabajaasch Handelsblad, daarna secretaris van het Handelsvereeniging in Semarang 1913-1917; oprichter en leider van de ISDV 1914-1918; december 1918 geëxterneerd; vertegenwoordiger van de Komintern in het Verre Oosten 1921-1923; in Nederland voorzitter van het NAS 1924-1940; trad uit de CPH 1927; voorzitter van de RSP 1929-1935; secretaris, later voorzitter van de RSAP; lid van de Tweede Kamer 1933-1937; in de Tweede Wereldoorlog leider van het MLL-front; in 1942 gefusilleerd. Zie biografische schets in het BWSA.

Acquisition

Het archief is in gedeelten bij het instituut binnengekomen. In 1937 ontving het IISG van H. Sneevliet zijn knipselcollectie betreffende Nederlands-Indië over de jaren 1926 tot 1935 en in 1938 correspondentie met personen uit de internationale communistische oppositie en correspondentie en stukken betreffende de oppositie in de CPH. In de oorlog werd het instituut door de Duitsers gesloten en geheel leeggehaald. Het archief van H. Sneevliet werd in 1947 weer teruggevonden. In 1953 ontving het instituut van mevrouw W.H. Sneevliet-Draaijer een groot deel van de uitgebreide correspondentie tussen H. Sneevliet en H. Roland Holst voornamelijk uit de periode 1924 tot 1930. In 1965 kwam het IISG in het bezit van de correspondentie en archiefstukken uit de periode 1912 tot 1918 betreffende Nederlands-Indië, uit 1921 tot 1924 betreffende China en stukken uit latere tijd 'onder voorlopig beperkende voorwaarden ten aanzien van het gebruik door onderzoekers'.

In 1967 kreeg het instituut van mevrouw G. Santen-Blaauw een aanvulling op de correspondentie tussen H. Roland Holst en Sneevliet in de vorm van fotokopieën; in 1988 zijn de originelen van deze brieven geschonken door Sima Sneevliet.

Van de heer J.H. Smeets werd in 1968 documentatie ontvangen betreffende de Tweede Wereldoorlog, verzameld door H. Sneevliet.

In 1984 gaf de familie Santen-Blaauw het IISG gelegenheid tot het maken van fotokopieën (inv. nr. 742-749) en het maken van nieuwe afdrukken van foto's (te vinden in de collectie Beeld en geluid) uit een serie fotoalbums, die betrekking hebben op H. Sneevliet en de andere leden van de familie. Ook de ansichtkaarten van H. Sneevliet aan Betsy, Pim en Pam (inv. nr. 761-771), ontvangen van P. Brouwer in 1993, geven een beeld van Sneevliets familieleven.

Arrangement

In verband met gepland onderzoek was al voor het gereedkomen van de eerste, ongepubliceerde versie van de inventaris in 1985, een begin gemaakt met de ordening van het archief. Hierbij was dezelfde indeling in periodes aangehouden als bij de huidige ordening. Daarbinnen waren alle stukken chronologisch geordend. Dit systeem is niet gehandhaafd.

De indeling van Sneevliets archief is gebaseerd op de tamelijk scherp af te bakenen periodes waarin hij in Nederland of in het buitenland verbleef. Er doet zich echter een probleem voor: de periode van zijn verblijf in de RSFSR/USSR en zijn Komintern-werk in Europa en China (1920-1924) vormt een onderbreking van zijn verblijf in Nederland (1919-1940), na zijn terugkeer uit Nederlands-Indië in 1919. Omdat de stukken met betrekking tot Nederland uit 1919 en 1920 qua onderwerp aansluiten bij die van 1924 tot 1940 zijn deze bij elkaar gehouden. Sneevliet is trouwens ook in de zomer van 1922 en in het najaar van 1923 nog kort in Nederland terug geweest (8).

In de huidige gepubliceerde versie zijn enkele stukken onlogisch geplaatst als gevolg van de intussen verschenen bronnenpublicaties die hebben geleid tot nauwkeuriger datering (en in één geval zelfs identificatie) van de stukken. De aard en uniciteit van de stukken uit de periode RSFSR/USSR en China heeft geleid tot een gedetailleerdere beschrijving ervan.

Op een deel van de stukken is een oude nummering aangebracht, die in een aantal publicaties wordt geciteerd. Deze nummering is vervallen; via de achterin opgenomen concordans kan het nieuwe nummer van een stuk worden gevonden.

Content

Het archief valt in een aantal gedeelten uiteen:.

Periode 1907-1912: enige stukken betreffende zijn gemeenteraadslidmaatschap in Zwolle en zijn voorzitterschap van de NV van Spoor- en Tramwegpersoneel;

Periode 1913-1918: stukken betreffende zijn verblijf in Nederlands-Indië, voornamelijk betreffende de Handelsvereeniging Semarang, de VSTP, ISDV, Insulinde, Comité voor Persvrijheid, BvMMP; zijn proces en externering;

Periode 1919-1929: stukken betreffende Nederland: ITF-congres 1919, NAS, Nederlandsche Federatie van Transportarbeiders, CPH, Revolutionair Arbeiders Comité, reizen naar Moskou en China 1920-1924, Nederlands-Indië; teksten van speeches en enige documentatie;

Periode 1929-1940: correspondentie en aantekeningen uit de tijd van zijn gevangenschap in verband met het manifest betreffende de Zeven Provinciën 1933; laissez-passer's voor zijn reis naar Barcelona 1936; pamfletten, voornamelijk betreffende verkiezingen 1935-1939;

Periode 1940-1942: stukken betreffende de illegaliteit, MLL-front, zijn proces, gevangenschap en terechtstelling;

verder chronologisch geordende artikelen 1926-1940; correspondentie met Henriette Roland Holst en met M.N. en E. Roy.

Annex: stukken afkomstig van M. Sneevliet-Draaijer (1928) 1945-1965; persoonlijke stukken 1945-1965; Comité ter verkrijging van laatste rustplaats ... vermoorde revolutionairen Tweede Wereldoorlog: notulen, correspondentie, condoléancelijsten, etc. 1945-1946 (1949);

documentatie.

N.B. Zie ook Revolutionair-Socialistische Partij.

Processing Information

Inventaris gemaakt door Atie van der Horst in 1997

Inventaris aanvullingen (inv.nrs. 777-813) gemaakt door Marja Musson in 2001 en 2004

Alternative Form of Material

Inv.nrs. 1 t/m 461 en 629 t/m 750 gedigitaliseerd vanaf de microfilms in 2016.

24 microfilms (1986).