Archief Willem Banning

Biographical / Historical Note

Willem Banning (1888-1971); volgde onderwijzersopleiding aan de Rijkskweekschool te Haarlem, was actief in de geheelonthoudersbeweging, studeerde theologie aan de Rijksuniversiteit Leiden, werd na predikantschap in Haarlo en Sneek in 1929 directeur van de Vereniging Woodbrookers; leidde vanaf 1931 het conferentiecentrum van de Arbeidersgemeenschap der Woodbrookers te Bentveld; promoveerde in 1931 op Jean Jaurès; vanaf 1931 in het partijbestuur van de SDAP en van 1935 tot 1937 in het dagelijks bestuur; predikant te Haarlem vanaf september 1940, zeer kritisch naar Duitse bezetters, als gijzelaar in Sint Michielsgestel gevangen gehouden mei 1942-december 1943, predikant te Naaldwijk vanaf februari 1944; betrokken bij oprichting vormingsinstituut Kerk en Wereld en vervolgens directeur 1945-1953; speelde rol bij oprichting PvdA 1946; hoogleraar kerkelijke sociologie Rijksuniversiteit Leiden 1946-1958, tevens buitengewoon hoogleraar Rotterdam. Zie biografische schets in het BWSA.

Arrangement

In 1988 droeg mevrouw H. van Wirdum-Banning, de oudste dochter van Banning, nadat zij een biografie van haar vader voltooid had (zie literatuurverwijzing), zijn archief over aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) te Amsterdam. Dit is de kern van het archief Banning. Uit de in 1986 en 1990 verworven aanvullingen op het archief van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers zijn sommige stukken overgebracht naar het archief van Banning, omdat deze stukken, waaronder correspondentie, duidelijk hadden behoord tot het persoonlijk archief van Banning.
Een eerste ordening van het materiaal was al vóór overdracht aan het IISG door mevrouw H. van Wirdum-Banning aangebracht. Sporen van haar werk zijn in het archief te vinden, vaak in de vorm van briefjes met notities over de aard en de inhoud van de stukken. In het archief zijn ook enkele stukken van Banning's echtgenote aanwezig alsmede van enkele andere familieleden. Het archief van Banning kent de nodige lacunes. Het archief bevat vrij veel correspondentie, alsmede manuscripten en aantekeningen die Banning raadpleegde bij het schrijven van artikelen en het voorbereiden van lessen en lezingen. Maar het archief bevat bijvoorbeeld weinig stukken over Banning's activiteiten binnen de SDAP en over zijn betrokkenheid bij de oprichting van de PvdA. Derhalve is het om een goed beeld te krijgen van de diversiteit van leven en werken van Banning noodzakelijk ook andere archieven te raadplegen. In eerste instantie komt daarvoor het archief van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers in aanmerking. De inventaris van dit archief is ook in deze Werkuitgave opgenomen. In tweede instantie bevatten ongetwijfeld de archieven van de SDAP en de PvdA de nodige aanvullende informatie. Foto's en ander beeldmateriaal, afkomstig van Banning, zijn overgedragen aan de afdeling Beeld en Geluid van het IISG.

Content

Ingekomen brieven van o.a. J.W. Albarda, J. Barents, J.J. Buskes, P.S. Gerbrandy, P. Geyl, M. van der Goes van Naters, H.T. de Graaf, E.C. Knappert, H. de Man, R. Mees, O. Noordmans, H. Roland Holst, A.A. van Ruler, W. Schermerhorn, K. Strijd, H.B. Wiardi Beckman 1928-1970; familiecorrespondentie 1896-1970; stukken betreffende zijn studie theologie en promotie 1916-1932, verblijf als gijzelaar in Sint Michielsgestel 1942-1943, predikantschap Sneek 1920-1929, Haarlem 1940-1942 en Naaldwijk 1944-1945, hoogleraarschap Leiden en Rotterdam 1946-1958, organisatie en cursussen Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers te Bentveld en Kortehemmen en Woodbrookers te Barchem 1918-1949, overige cursussen en lezingen 1929-1965, SDAP 1921-1937, Nederlandse Volksbeweging (NVB) 1942-1948; manuscripten en typoscripten 1931-1965; publicaties over W. Banning 1920-1988.

Processing Information

Inventaris gemaakt door Bouwe Hijma in 1998; idem aanvullingen 2009 en 2011.